Làng nghề tranh thêu Quất Động

Quất Động- cái nôi của nghề thêu

Nếu nói đến làng nghề tranh thêu tay ở Việt Nam thì không thể không nhắc đến làng nghề Quất Động (Thường Tín, Hà Nội). Vậy lý do vì đâu mà Quất Động lại được xem là "cái nôi" của nghề thêu Việt?
Vì độc giả hiện nay đa số là "lười" đọc cho nên mình chỉ nghiên cứu và viết bài một cách ngắn gọn và tổng quát nhất, nội dung đủ để độc giả đọc và hiểu hết toàn bộ vấn đề mình muốn đề cập đến.Chúng ta bắt đầu tìm hiểu nhé.

Từ làng quê biến thành làng nghề

Làng Quất Động thuộc xã Quất Động ở bên trái quốc lộ 1, cách huyện Thường Tín về phía nam 3km, cách thủ đô Hà Nội khoảng 23km. Xã Quất Động ở gần giữa hai xe lửa xuyên việt là ga Thường Tín và ga Tía, cũng là noi có 2 chợ lớn trong vùng là chợ Vồi và chợ Tía. Từ xưa đây là nơi có đường giao thông rất thuận lợi cho sự phát triển làng nghề.

Những người thợ QĐ bên bức tranh thêu

Quất Động là đất hiếu học. Người Quất Động khéo tay hay làm, ruộng đất tuy không được nhiều nhưng nhờ có nghề thêu tinh xảo đã góp phần thúc đẩy nền kinh tế của làng lên cao. Không còn hộ nghèo tại làng, trường học, nhà trẻ, trạm xá, đường đi đều được tu sửa, khang trang, sạch đẹp.
Tính tới thời điểm 1/2/2012 làng nghề Quất Động có hơn 400 hộ làm nghề thêu (hầu như cả làng) tạo công ăn việc làm cho gần 1000 lao động. Thu nhập từ nghề thêu chiếm hơn 40% tổng thu nhập hàng năm.

Làng được công nhận là làng nghề năm 2001.

Lịch sử hình thành

Lịch sử nghề tranh thêu tay

Nghề thêu tranh tay nghệ thuật  xuất hiện ở Việt Nam hơn 400 năm trước.
Theo ghi chép ở đình Ngũ Xã, Quất Động và đền Tú Thị, Hà Nội, ông tổ nghề thêu Quất Động cũng như nghề thêu của cả 3 miền là tiến sĩ Lê Công Hành, tên thật là Bùi Công Hành. Sinh ngày 18/01/1606- mất ngày 12/06/1661. Ông vốn là người họ Mạc. Khi nhà Mạc bị nhà Lê đánh bại, sợ bị trả thù ông đổi sang hộ ngoại là họ Trần. Sau đó vì có công nên ông được nhà Lê ban quốc tính họ Lê.

Năm 1646, ông được cử đi sứ sang Minh (Trung Quốc), trong thời gian đó ông đã học được cách làm lọng và thêu chỉ màu trên vải. Khi về nước, ông đem lại những điều này dạy lại cho dân làng Quất Động và 4 xã lân cận. Về sau nhân dân 5 xã này đã lập đền thờ tôn vinh ông thành ông tổ nghề thêu. ở những tỉnh khác như Nam Định, Lâm Đồng,  nơi có nghề thêu họ cũng lập đền thờ ông.
Ngày mất của ông là 12/06 âm lịch, do vậy người ta lấy 16/6 hàng năm là ngày giỗ tổ nghề thêu việt Nam từ hơn 300 năm nay.

Các ngành trong nghề tranh thêu

Nghề tranh thêu tay truyền thống đến bây giờ đã có rất nhiều cơ sở sản xuất trên khắp cả nước, nhưng tạm được chia thành 3 ngành cơ bản theo phân định có từ xa xưa:

-Thứ nhất: Thuộc hàng thêu giao tế, tế tự là những câu đối, liễn trướng, hoành phi...dùng trong nghi lễ bàn thờ tổ tiên, nhà thờ họ, đình chùa miếu vũ hoặc mừng thọ, nhà mới, thăng quan và cũng để chua buồn điếu tang, lễ hội và các sinh hoạt văn hóa tâm linh.
-Thứ 2: Thêu các loại tranh thêu tay trang trí trưng bày nội thất như tranh phong cảnh, tranh thêu chữ thập, tranh thêu chân dung...Ngành hàng thứ 2 này đang rất hữu dụng và được ưa chuộng. Mọi người thường mua về trteo trang trí nhà cửa hay làm quà mừng, biếu, tặng, vật kỷ niệm...
-Thứ 3: Thuộc hàng thêu nhật dụng , chuyên xuất bán các nước Âu Mỹ, thường được gọi là hàng thêu trắng- là sản phẩm chủ yếu phục vụ đời sống ngoại kiều theo kỹ thuật của Pháp được Việt Hóa.
-Thứ 4: Sản xuất hàng thêu nội phủ phục vụ cho hoàng gia nhà Nguyễn và quan chức cung đình như: áo hoàng bào cửu long, áo đại trào cửu phụng dành cho hoàng hậu hay hoàng thái hậu, và các phẩm phụng triều đình và nội cung...Ngành này giờ không sản xuất được nhiều do xã hội hiện nay không còn phân bậc quân và thần.

Nếu có ý kiến thắc mắc gì về bài viết xin để lại comment bên dưới.